Bosh sahifa › Grammatika › 〜と…た∕〜たら…た
〜と…た∕〜たら…た N3
...sa, (kutilmaganda) ...ibdi; ...ganimda ...ekan (kashfiyot)
Shakllanishi
- V-る + と、〜た
- V-た + ら、〜た
Izoh
Oʻtgan zamonda bir harakat qilingach, kutilmagan holat yoki yangi narsa aniqlanganini (kashfiyotni) bildiradi. Ikkinchi qism gapiruvchining irodasidan tashqari, kuzatilgan fakt boʻladi. 「〜と」 — biroz yozma, hikoyaga xos; 「〜たら」 — soʻzlashuvda koʻp. Ikkinchi qismda gapiruvchining oʻz ataylab qilgan harakati kelmaydi.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜(か)と思ったら」, 「〜たとたん」, shart maʼnosidagi 「〜と」「〜たら」. 「〜と∕〜たら…た」 oʻtgan zamonda bir harakat qilgach, kutilmagan holat yoki kashfiyotga duch kelganni bildiradi: 「窓を開けたら雪が降っていた」. 「〜たとたん」 vaqt jihatdan "darhol" ni taʼkidlaydi, kashfiyotni emas. 「〜と」 hikoya va yozuvga xos, 「〜たら」 ogʻzakiroq; kelajakdagi shart maʼnosidan farqi — ikkala qism ham oʻtgan zamonda.
Misollar (6)
- 家に帰ったら、母から荷物が届いていた。Uyga qaytsam, onamdan posilka kelgan ekan.
- 箱を開けたら、かわいい子猫が入っていた。Qutini ochsam, ichida yoqimtoy mushukcha bor ekan.
- ポケットに手を入れたら、千円入っていた。Choʻntagimga qoʻl solsam, ming iyena bor ekan.
- カーテンを開けると、富士山が見えた。Pardani ochsam, Fuji togʻi koʻrindi.
- 久しぶりに実家に帰ったら、町がすっかり変わっていた。Uzoq vaqtdan keyin uyga qaytsam, shahar butunlay oʻzgarib ketgan ekan.
- 先生に聞いたら、親切に教えてくれた。Domladan soʻrasam, mehribonlik bilan tushuntirib berdilar.
Eslatmalar
- Kelajakdagi shart maʼnosidagi 「〜と」, 「〜たら」 dan farqi: bu yerda ikkala qism ham oʻtgan zamonda.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
家に帰る( )、母が料理を作っていた。
- と
- ので
- ても
- のに
Uyga qaytsam, onam ovqat pishirayotgan ekan.
V-る + と, 〜た — kashfiyot ('qarasam, ...ekan'). のに qarama-qarshilik bildiradi.
箱を開けた( )、中に手紙が入っていた。
- のに
- ら
- ので
- と
Qutini ochsam, ichida xat bor ekan.
V-た + ら, 〜た — kutilmagan kashfiyot. 'た' dan keyin 'と' qo'shilmaydi.
窓を開ける( )、冷たい風が入ってきた。
- と
- なら
- ので
- ても
Derazani ochsam, sovuq shamol kirib keldi.
V-る + と, ...た — harakatdan keyin kutilmagan natija. なら bunday ishlatilmaydi.
久しぶりに母校へ行っ( )、校舎が新しくなっていた。
- ても
- たら
- ては
- てから
Uzoq vaqtdan keyin maktabimga borsam, bino yangilanibdi.
V-たら, ...た — kashfiyot ma'nosi.
ドアを開ける( )、知らない人が立っていた。
- なら
- ので
- ために
- と
Eshikni ochsam, notanish odam turgan ekan.
V-る + と + ...た — kashfiyot.
駅に[ 着く / 待って / 友達が / と ]いた。
駅に着くと★友達が待っていた。
Bekatga yetib borsam, do'stim kutib turgan ekan.
冷蔵庫を[ プリンが / 開けたら / 買った / 昨日 ]なくなっていた。
冷蔵庫を開けたら昨日買った★プリンがなくなっていた。
Muzlatgichni ochsam, kecha olgan pudingim yo'q bo'lib qolibdi.
試験の[ 結果を / 合格して / 全員 / 見ると ]いた。
試験の結果を★見ると全員合格していた。
Imtihon natijasiga qarasam, hamma o'tibdi.
駅に[ 出て / 着いたら / 電車は / 最終 ]しまっていた。
駅に★着いたら最終電車は出てしまっていた。
Bekatga yetib kelsam, oxirgi poyezd allaqachon ketib qolgan ekan.
電話を[ 知らない / 出た / かけると / 男の人が ]。
電話をかけると知らない★男の人が出た。
Qo'ng'iroq qilsam, notanish erkak javob berdi.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 〜ばいい ...sa boʻladi, ...sa yaxshi (maslahat, yoʻl)
- 〜ばいいのに ...sa boʻlardi-ku, ...sa edi
- 条件形:V-ば∕〜ば agar ...sa (shart shakli)
- 〜と、… ...sa (doimo / tabiiy ravishda shunday boʻladi)
- Nなら、… agar N boʻlsa; N haqida gapiradigan boʻlsak
- 〜ますと∕〜ですと ...sangiz, ...ganda (rasmiy shart)
- 〜ならまだしも ...boʻlsa mayli-ya (lekin...)
- 〜ばこそ aynan ...boʻlgani uchungina (taʼkidli sabab)