Bosh sahifa › Grammatika › 〜てる∕〜てます
〜てる∕〜てます N3
...yapti 「(ている」ning soʻzlashuv shakli)
Shakllanishi
- V-て + る
- V-て + ます
Izoh
「〜ている」, 「〜ています」 dagi 「い」 tushib qolgan soʻzlashuv shakli. Maʼnosi aynan bir xil: davom etayotgan harakat yoki natija holati. Jarangli feʼllarda 「でる」 boʻladi: 「読んでる」, 「死んでる」. Doʻstlar bilan suhbatda keng ishlatiladi, yozma va rasmiy matnda emas.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜ている」, 「〜とく」, 「〜ちゃう」. 「〜ている」 bilan maʼnosi va qoʻllanishi toʻliq bir xil, farqi faqat uslubda: 「てる」 soʻzlashuv, 「ている」 neytral va yozma. 「〜てます」 ogʻzaki muloyim nutqda keng, lekin rasmiy yozuvda 「〜ています」 yoziladi. Shakli oʻxshash 「〜とく」 bilan adashtiriladi: 「読んでる」 — "oʻqiyapti", 「読んどく」 — "oldindan oʻqib qoʻyaman".
Misollar (6)
- 今、部屋でテレビを見てるよ。Hozir xonada televizor koʻryapman.
- じゃあ、駅の前で待ってますね。Unda, bekat oldida kutib turaman.
- 彼、まだ寝てる。U hali uxlayapti.
- その話、知ってる?Bu gapni bilasanmi?
- 窓、開いてるよ。Deraza ochiq.
- 毎日日本語を勉強してます。Har kuni yapon tilini oʻrganyapman.
Eslatmalar
- Inkori: 「〜てない」 「( 見てない」 = 「見ていない」); savol: 「見てる?」.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
お母さん、今何し( )の?
- ちゃう
- とく
- てる
- っこない
Oyi, hozir nima qilyapsiz?
Davomli harakat (og'zaki): 〜てる = 〜ている.
もう駅に着い( )よ。早く来て。
- てる
- とく
- ちゃいけない
- っけ
Men allaqachon bekatga yetib keldim. Tezroq kel.
Natija holati: 着いてる = 着いている.
今、何を読ん( )の?
- でる
- てる
- とく
- じゃう
Hozir nima o'qiyapsan?
読んでいる → 読んでる.
このお店、毎日夜十時まで開い( )よ。
- でる
- てる
- どく
- とく
Bu do'kon har kuni kechki o'ngacha ochiq turadi.
開いている → 開いてる.
外で子供たちが遊ん( )。
- てます
- ちゃいます
- でます
- ときます
Tashqarida bolalar o'ynayapti.
遊んでいます → 遊んでます.
弟は[ る / 部屋で / 聞いて / 音楽を ]よ。
弟は部屋で音楽を★聞いてるよ。
Ukam xonasida musiqa tinglayapti.
父は今[ てる / 駅前の / 働い / 会社で ]よ。
父は今駅前の会社で★働いてるよ。
Otam hozir bekat oldidagi kompaniyada ishlayapti.
妹は毎朝[ コップ / 飲んでます / 牛乳を / 一杯の ]。
妹は毎朝コップ★一杯の牛乳を飲んでます。
Singlim har kuni ertalab bir stakan sut ichadi.
窓が[ くれる / 開いてる / 閉めて / から ]?
窓が★開いてるから閉めてくれる?
Deraza ochiq turibdi, yopib qo'ya olasanmi?
雨が[ 持って / 降ってる / 傘を / ので ]行きます。
雨が降ってるので傘を★持って行きます。
Yomg'ir yog'ayotgani uchun soyabon olib ketaman.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 〜なきゃ∕〜なきゃいけない∕〜なくちゃいけない ...ish kerak (soʻzlashuv shakli)
- 〜たって∕〜だって ...sa ham (soʻzlashuv)
- 〜じゃない∕〜じゃん ...-ku! (soʻzlashuvda tasdiq, taʼkid)
- 〜ちゃう∕〜じゃう;〜ちゃいけない∕〜じゃいけない ...ib qoʻymoq; ...ish mumkin emas (soʻzlashuv qisqartmalari)
- 〜っけ ...edi-ya?, ...edimi? (eslashga urinish)
- 〜とく∕〜ときます oldindan ...ib qoʻymoq 「(ておく」ning soʻzlashuv shakli)
- ~ったら/~ってば (N)-chi... (norozilik, hayrat); ...deyapman-ku! (sabrsizlik)
- 〜なあ ...-da (hayrat, istak, his)