Bosh sahifa › Grammatika › 〜べき(だ)∕〜べきではない
〜べき(だ)∕〜べきではない N3
...ish lozim / ...maslik lozim
Shakllanishi
- V-る + べきだ
- V-る + べきではない
- する + べき → すべき
Izoh
Axloqiy yoki umumiy qabul qilingan meʼyor boʻyicha "shunday qilish toʻgʻri, kerak" degan fikrni bildiradi. Shaxsiy maslahat yoki burchni kuchli ifodalaydi, shuning uchun kattalarga ishlatilmaydi. Qonun yoki qoida majburiyatlari uchun 「なければならない」 mos; 「べき」 koʻproq fikr, baho. 「する」 bilan 「すべき」 shakli ham keng ishlatiladi.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜なければならない」, 「〜ものではない」, 「〜ことだ」. 「〜なければならない」 qonun, qoida yoki zaruriy majburiyat, 「〜べきだ」 esa gapiruvchining "shunday qilish toʻgʻri" degan axloqiy bahosi: 「規則だから払わなければならない」 ⇔ 「彼に謝るべきだ」. 「〜べきではない」 shaxsiy fikr, 「〜ものではない」 esa jamiyatdagi umumiy odob qoidasiga tayanadi. 「〜ことだ」 maqsadga erishish uchun amaliy maslahat.
Misollar (6)
- 約束は守るべきだ。Vaʼdani bajarish lozim.
- 若いうちにいろいろな国へ行くべきだ。Yoshligingda turli mamlakatlarga borishing lozim.
- 病気のときは無理をするべきではない。Kasal paytda oʻzingni qiynamasliging kerak.
- 子どもに夜遅くまでゲームをさせるべきではない。Bolaga kechgacha oʻyin oʻynatmaslik kerak.
- あなたは医者に相談すべきです。Shifokor bilan maslahatlashishingiz lozim.
- 言うべきことははっきり言ったほうがいい。Aytish kerak boʻlgan gapni aniq aytgan maʼqul.
Eslatmalar
- Inkori: ×「言わないべき」 → 「言うべきではない」. Oʻtgan zamon: 「〜べきだった」 (afsus).
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
困っている人がいたら、助ける( )。
- べきではない
- わけがない
- べきだ
- はずがない
Qiynalayotgan odam bo'lsa, unga yordam berish lozim.
Axloqiy burch: V-る + べきだ. べきではない 'kerak emas', ma'noga zid.
そんな大事なことは、もっと早く相談( )だった。
- するべく
- しべき
- するはず
- すべき
Bunday muhim narsani ertaroq maslahatlashish kerak edi.
する + べき → すべき. するべく 'maqsadida' ma'nosini bildiradi; しべき noto'g'ri shakl.
約束は守る( )だ。
- はず
- わけ
- よう
- べき
Va'dani bajarish lozim.
Axloqiy majburiyat – V-る+べきだ. はずだ taxmin.
子供にそんな危ない遊びをさせる( )ではない。
- べき
- はず
- わけ
- ため
Bolaga bunday xavfli o'yin o'ynatish kerak emas.
V-る+べきではない – qilmaslik lozim.
学生は勉強す( )だ。
- べく
- べき
- べし
- べから
Talaba o'qishi lozim.
する+べき → すべき (するべき ham bo'ladi).
子供の前では、[ そんな / 使う / べきではない / 言葉を ]。
子供の前では、そんな言葉を★使うべきではない。
Bolalar oldida bunday so'zlarni ishlatmaslik lozim.
人に[ 迷惑を / 謝るべきだ / ときは / かけた ]。
人に★迷惑をかけたときは謝るべきだ。
Odamlarga noqulaylik tug'dirganda uzr so'rash lozim.
自分の[ べきだ / ことは / 決める / 自分で ]。
自分のことは★自分で決めるべきだ。
O'z ishingni o'zing hal qilishing lozim.
そんな[ 買い物は / 高い / ではない / するべき ]。
そんな高い買い物は★するべきではない。
Bunday qimmat xarid qilmaslik kerak.
もっと[ 早く / べきだった / 行く / 医者に ]。
もっと早く医者に行く★べきだった。
Shifokorga ertaroq borish kerak edi.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 〜わけにはいかない ...qilib boʻlmaydi (ijtimoiy yoki axloqiy sabab bilan)
- 〜ないわけにはいかない ...qilmaslikning iloji yoʻq (majbur)
- 〜ないわけがない ...masligi mumkin emas (albatta ...)
- 〜はず(だ) ... boʻlishi kerak (mantiqan), ... ekan-ku
- 〜はずがない ...boʻlishi mumkin emas
- 〜わけがない∕〜わけはない ...boʻlishi mumkin emas (qatʼiy inkor)
- 〜わけだ∕〜というわけだ demak ..., shuning uchun ...ekan-da (mantiqiy xulosa)
- 〜わけではない∕〜というわけではない ...degani emas (qisman inkor)