Bosh sahifa › Grammatika › 〜たまえ
〜たまえ N2
...qil(gin) (yuqoridan buyruq, eski erkaklar tili)
Shakllanishi
- V-ます語幹 + たまえ
Izoh
Yuqori mavqedagi erkak (boshliq, oʻqituvchi) oʻzidan pastdagilarga yumshoq, lekin yuqoridan turib buyruq berishida ishlatiladi. Bugungi kunda kundalik nutqda deyarli ishlatilmaydi; asosan eski adabiyot, drama va anime-mangalarda uchraydi. Odatda 「君」 murojaati bilan birga keladi. Hurmat qilinishi kerak boʻlgan odamga ishlatish qoʻpollik hisoblanadi.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜なさい」, 命令形, 「〜てくれ」. 「〜たまえ」 yuqori mavqedagi erkakning eski uslubdagi buyrugʻi 「( 君、座りたまえ」), bugun asosan adabiyot va animeda uchraydi. 「〜なさい」 hozirgi tilda kattadan kichikka neytral buyruq, 命令形 esa qoʻpol; 「たまえ」 bular orasida — qoʻpol emas, lekin yuqoridan, kibrli ohangda.
Misollar (6)
- 君、ちょっとこっちへ来たまえ。Sen, bu yoqqa bir kelgin-chi.
- 遠慮しないで、食べたまえ。Tortinma, yeb ol.
- 君の意見を言いたまえ。Fikringni ayt.
- 早く帰りたまえ。Tezroq uyga ket.
- この本を読みたまえ。勉強になるよ。Bu kitobni oʻqi. Foydasi tegadi.
- 失敗を恐れず挑戦したまえ。Muvaffaqiyatsizlikdan qoʻrqmay, harakat qil.
Eslatmalar
- Klassik 「給う」 feʼlining buyruq shakli; 「〜なさい」 ga yaqin.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
君、遠慮しないで座り( )。
- なさる
- たまう
- ませ
- たまえ
Sen, tortinmasdan o'tir.
Yuqoridan buyruq: V-ます語幹 + たまえ. たまう – eski hurmat fe'li, buyruq emas.
その報告書を、明日までに提出し( )。
- たまえ
- たまい
- たまおう
- たまって
O'sha hisobotni ertagacha topshir.
Buyruq shakli faqat たまえ. Boshqa shakllar gapni tugatmaydi.
遠慮しないで、もっと食べ( )。
- たまえ
- なさる
- たがる
- たい
Tortinmay, ko'proq yegin.
Yuqoridan buyruq – V-ます語幹+たまえ.
君、ちょっとこっちへ来( )。
- なさる
- たまえ
- たがる
- ろう
Sen, bir daqiqa bu yoqqa kelgin.
来る → 来たまえ (き+たまえ).
何か意見があるなら、言い( )。
- なさる
- たがる
- たまえ
- そう
Biror fikring bo'lsa, aytgin.
Boshliqning buyrug'i – 言いたまえ.
部長は「[ 君 / 聞かせたまえ / 意見を / の ]」と言った。
部長は「君の★意見を聞かせたまえ」と言った。
Bo'lim boshlig'i 'Fikringni eshittir' dedi.
君も[ よ / 一緒に / たまえ / 来 ]。
君も★一緒に来たまえよ。
Sen ham birga kelgin.
疲れているなら、[ たまえ / 今日は / 帰り / 早く ]。
疲れているなら、今日は★早く帰りたまえ。
Charchagan bo'lsang, bugun erta uyga ketgin.
この資料を[ よく / たまえ / おき / 読んで ]。
この資料をよく読んで★おきたまえ。
Bu materiallarni yaxshilab o'qib qo'ygin.
失敗を[ たまえ / 恐れず / し / 挑戦 ]。
失敗を恐れず挑戦し★たまえ。
Xatodan qo'rqmay, urinib ko'rgin.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 〜にくい ...qilish qiyin, noqulay
- 〜やすい ...qilish oson, qulay; ...ga moyil
- 〜得ない ...ishi mumkin emas, ...a olmaydi
- 〜得る∕〜得る ...ishi mumkin, ...a oladi
- 〜かねる ...a olmayman (muloyim rad)
- 〜がたい ...qilish qiyin, deyarli ...qilib boʻlmaydi
- 〜ようがない∕〜ようもない ...ning iloji yoʻq, ...qilib boʻlmaydi
- 〜なさい ...qil! (buyruq; kattadan kichikka)