Bosh sahifa › Grammatika › 使役形:V-させる
使役形:V-させる N4
feʼlning orttirma nisbati: ...tirmoq, ...dirmoq (majburlash/ruxsat berish)
Shakllanishi
- 1-guruh: V-ない ない→せる(書く→書かせる)
- 2-guruh: V-ます語幹 + させる(食べる→食べさせる)
- する→させる
- 来る→来させる
Izoh
Kimnidir biror ishni qilishga majburlash yoki unga ruxsat berishni bildiradi. Harakatni bajaruvchi kishi oʻtimli feʼllarda に, oʻtimsiz feʼllarda koʻpincha を bilan belgilanadi: 「子供に野菜を食べさせる」, 「子供を遊ばせる」. 「〜させてください」 shakli kamtarlik bilan ruxsat soʻrashda ishlatiladi. Faqat yuqoridan pastga (ota-ona→bola, rahbar→xodim) qoʻllanadi.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜てもらう」, 「受身形」, 「〜させられる」. 「〜てもらう」 ham kimgadir ish qildirishni bildiradi, lekin iltimos va minnatdorlik bilan, katta kishiga nisbatan ham ishlatiladi; 「させる」 esa majburlash yoki ruxsat, faqat yuqoridan pastga (rahbarga 「行かせる」 emas, 「行っていただく」 deyiladi). 「受身形」 harakatni qabul qilish, 「〜させられる」 esa istamagan holda majbur boʻlishni bildiradi. 「〜させてください」 oʻz harakatimga ruxsat soʻrash boʻlib, 「〜てください」 (boshqadan iltimos) bilan adashtirilmasin.
Misollar (6)
- 母は弟に部屋を掃除させました。Onam ukamga xonani tozalatdi.
- すみません、今日は早く帰らせてください。Kechirasiz, bugun barvaqt ketishimga ruxsat bering.
- 先生は学生に作文を書かせた。Domla talabalarga insho yozdirdi.
- 子どもに野菜を食べさせるのは大変だ。Bolaga sabzavot yedirish qiyin.
- 少し考えさせてください。Biroz oʻylashga ruxsat bering.
- 冗談を言って、みんなを笑わせた。Hazil aytib, hammani kuldirdim.
Eslatmalar
- 使役受身: 〜させられる (majburan ...ishga toʻgʻri keldi).
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
先生は学生に教科書を読ま( )。
- せました
- れました
- られました
- させました
O'qituvchi talabalarga darslikni o'qitdi.
1-guruh: 読む → 読ませる. させる 2-guruh uchun.
母は毎日子供に野菜を食べ( )。
- られます
- せます
- させます
- ります
Onam har kuni bolalariga sabzavot yedirtadi.
2-guruh: 食べる → 食べさせる.
母は弟に部屋を掃除( )。
- させた
- された
- した
- できた
Onam ukamga xonani tozalatdi.
する → させる.
先生は学生に作文を書( )。
- かれた
- かせた
- いた
- けた
O'qituvchi talabalarga insho yozdirdi.
1-guruh: 書く → 書かせる.
父は子供たちを公園で自由に遊( )。
- ばれた
- べた
- ばせた
- んだ
Otam bolalarni bog'da erkin o'ynatdi.
遊ぶ → 遊ばせる (ruxsat berish).
部長は新しい社員に[ せた / 会議の / 作ら / 資料を ]。
部長は新しい社員に会議の資料を★作らせた。
Bo'lim boshlig'i yangi xodimga yig'ilish hujjatlarini tayyorlatdi.
彼の冗談は、いつもクラスの[ いた / みんなを / 笑わせて / 大声で ]。
彼の冗談は、いつもクラスのみんなを大声で★笑わせていた。
Uning hazillari doim sinfdagilarning hammasini baland ovozda kuldirardi.
私は子供に[ 自分の / 選ばせた / おもちゃを / 好きな ]。
私は子供に自分の好きなおもちゃを★選ばせた。
Men bolamga o'zi yoqtirgan o'yinchoqni tanlatdim.
すみません、[ 少し / ください / させて / 考え ]。
すみません、少し★考えさせてください。
Kechirasiz, biroz o'ylab ko'rishimga ruxsat bering.
犬に[ 毎日 / ことが / させる / 散歩 ]大切だ。
犬に★毎日散歩させることが大切だ。
Itni har kuni sayr qildirish muhim.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 可能形:V-える∕V-られる feʼlning imkoniyat shakli: ...a olmoq
- 〜させられる majburan ...moq, ...ishga majbur boʻlmoq (kauzativ-majhul)
- 〜な(禁止) ...qilma! (qatʼiy taqiq)
- 〜させておく ...ishiga qoʻyib bermoq; ...dirib qoʻymoq
- 命令形(〜ろ‧〜え) feʼlning buyruq shakli
- 意向形:V-よう feʼlning iroda (niyat/daʼvat) shakli: ...aylik, ...ay
- V受身形+てしまう(〜られてしまう) ...qilinib qoʻyildi (noxush passiv holat)
- 受身形:V-られる feʼlning majhul nisbat (passiv) shakli