Bosh sahifa › Grammatika › 〜な(禁止)
〜な(禁止) N4
...qilma! (qatʼiy taqiq)
Shakllanishi
- V-る + な
Izoh
Feʼlning lugʻat shakliga 「な」 qoʻshilib, qatʼiy, qoʻpol taqiq buyrugʻini yasaydi: "...qilma!". Asosan erkaklar nutqida, sport murabbiylarida, favqulodda holatlarda va yoʻl belgilarida 「( 止まるな」, 「入るな」) ishlatiladi. Kattalarga yoki notanishlarga aytilmaydi; muloyim shakli 「〜ないでください」. 「食べなさい」dagi 「な」 bilan adashtirmang.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜てはいけない」, 「〜ないで(ください)」, 「〜なさい」. Taqiq darajasi: 「〜ないでください」 (muloyim) < 「〜ないで」 < 「〜てはいけない」 < 「〜な」 (eng qatʼiy, qoʻpol); 「〜な」 asosan erkaklar nutqi, favqulodda holat va belgilarda. 「食べなさい」 dagi 「な」 (ます-oʻzakka qoʻshiladi, buyruq) bilan adashtirmang — taqiq 「な」 lugʻat shaklidan keyin keladi: 「食べるな」.
Misollar (6)
- ここに入るな!Bu yerga kirma!
- 危ないから、触るなよ。Xavfli, tegma!
- 忘れるなよ。Unutma.
- 芝生に入るな。Maysazorga kirma.
- あきらめるな!最後まで頑張れ。Taslim boʻlma! Oxirigacha harakat qil.
- このドアを開けるな。Bu eshikni ochma.
Eslatmalar
- Taqiq darajasi: 〜ないでください (muloyim) < 〜ないで (doʻstona) < 〜ちゃだめ < 〜な (qatʼiy).
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
危ない!そこに触る( )!
- なさい
- ろ
- な
- よう
Xavfli! U yerga tegma!
Qat'iy taqiq: V-る + な. なさい buyruq bo'lib, ます語幹 bilan keladi (触りなさい).
公園の看板に「芝生に入る( )」と書いてある。
- なさい
- まい
- こと
- な
Bog'dagi yozuvda 'Maysaga kirma' deb yozilgan.
Yozuvlarda qisqa taqiq: V-る + な. 入ること esa 'kirish kerak' degan teskari ko'rsatma.
危ないから、この川で泳ぐ( )。
- なさい
- のに
- な
- ので
Xavfli, bu daryoda suzma!
Qat'iy taqiq: V-る+な. 〜なさい – buyruq (泳ぎなさい bo'ladi).
試験の時は、絶対にカンニングする( )と先生に言われた。
- なさい
- ね
- が
- な
Imtihonda hech qachon ko'chirma dedi ustoz.
Taqiqni iqtibos qilish – 〜するな.
父は「泣く( )。男だろう」と言った。
- な
- なさい
- ね
- か
Otam "Yig'lama. Erkaksan-ku" dedi.
V-る+な – qat'iy taqiq. 泣くなさい xato shakl.
試合中は[ な / 最後 / あきらめる / まで ]!
試合中は最後まで★あきらめるな!
O'yin davomida oxirigacha taslim bo'lma!
授業中に[ な / 携帯電話 / 使う / を ]。
授業中に★携帯電話を使うな。
Dars paytida telefondan foydalanma!
約束を[ よ / 二度と / な / 忘れる ]。
約束を二度と★忘れるなよ。
Va'dani boshqa hech qachon unutma!
お前は[ な / 何も / する / 心配 ]。
お前は何も心配★するな。
Sen hech narsadan xavotir olma.
危険[ だ / 入るな / 中に / から ]!
危険だから中に★入るな!
Xavfli, ichkariga kirma!
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 可能形:V-える∕V-られる feʼlning imkoniyat shakli: ...a olmoq
- 〜させられる majburan ...moq, ...ishga majbur boʻlmoq (kauzativ-majhul)
- 〜させておく ...ishiga qoʻyib bermoq; ...dirib qoʻymoq
- 命令形(〜ろ‧〜え) feʼlning buyruq shakli
- 意向形:V-よう feʼlning iroda (niyat/daʼvat) shakli: ...aylik, ...ay
- V受身形+てしまう(〜られてしまう) ...qilinib qoʻyildi (noxush passiv holat)
- 受身形:V-られる feʼlning majhul nisbat (passiv) shakli
- 使役形:V-させる feʼlning orttirma nisbati: ...tirmoq, ...dirmoq (majburlash…