Bosh sahifa › Grammatika › 〜させられる
〜させられる N4
majburan ...moq, ...ishga majbur boʻlmoq (kauzativ-majhul)
Shakllanishi
- V-な(い) + させられる(2‧3-guruh)
- V-な(い) + せられる∕される(1-guruh)
Izoh
Kauzativ-majhul (使役受身) shakl: subʼekt oʻz xohishiga qarshi, birovning majburlashi bilan biror ishni qilganini bildiradi. Majburlovchi 「に」 bilan belgilanadi va gap koʻpincha norozilik ifodalaydi. His- tuygʻu feʼllari bilan "beixtiyor ...ib qoldim" maʼnosini beradi: 「感動させられる」. 1-guruh feʼllarda qisqa 「〜される」 shakli keng tarqalgan: 「待たされる」.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜なければならない」, 「〜ざるを得ない」, oddiy majhul nisbat. 「〜させられる」 da majburlovchi shaxs aniq 「( 先生に立たされた」) va norozilik ohangi bor; 「なければならない」 esa qoida yoki vaziyat majburiyatini bildiradi, majburlovchi shaxs boʻlmaydi. Oddiy majhulda 「( 叱られる」) subʼekt harakatni boshdan kechiradi, 「させられる」 da esa harakatni oʻzi, lekin majburan bajaradi.
Misollar (6)
- 子供のころ、母に野菜を食べさせられました。Bolaligimda onam meni majburlab sabzavot yedirardi.
- 駅で友達に1時間も待たされた。Doʻstim tufayli bekatda roppa-rosa bir soat kutishga majbur boʻldim.
- 子どものころ、毎日ピアノを練習させられた。Bolaligimda har kuni pianino mashq qilishga majbur boʻlganman.
- 先輩にお酒を飲まされた。Katta hamkasbim majburan ichimlik ichirdi.
- 部長に遅くまで残業させられました。Boʻlim boshligʻi kechgacha ishlashga majburladi.
- 病院で二時間も待たされた。Kasalxonada ikki soatlab kutishga majbur boʻldim.
Eslatmalar
- 書く → 書かせられる∕書かされる; 食べる → 食べさせられる; する → させられる; 来る → 来させられる. 「す」 bilan tugaydigan feʼllarda faqat uzun shakl: 「話させられる」.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
子供のころ、母に嫌いなにんじんを食べ( )。
- させました
- させてもらいました
- させてあげました
- させられました
Bolaligimda onam yoqtirmaydigan sabzimni majburan yedirgan.
母に + 食べさせられる: majburan qildirilmoq. させてもらう 'ruxsat olmoq', 嫌いな bilan mos emas.
約束の時間に来ない部長に、1時間も待た( )。
- せた
- せてもらった
- せてあげた
- された
Kelishilgan vaqtda kelmagan bo'lim boshlig'i tufayli bir soat kutishga majbur bo'ldim.
1-guruh fe'l: 待つ → 待たされる (majburlash-passiv). 待たせた 'kuttirdim' degani.
子供のころ、母に毎日ピアノの練習を( )。
- させられた
- させた
- された
- した
Bolaligimda onam meni har kuni pianino mashq qilishga majbur qilardi.
母に+させられる – majburan qilish (kauzativ-majhul).
先生に教科書を大きな声で読ま( )。
- せた
- された
- れた
- させた
Ustoz meni darslikni baland ovozda o'qishga majbur qildi.
1-guruh: 読む → 読まされる. 読ませた – men boshqani majburlaganman.
先輩に重い荷物を運ば( )、腰が痛くなった。
- せて
- させて
- されて
- れて
Katta hamkasbim og'ir yuklarni tashishga majbur qilib, belim og'rib qoldi.
先輩に+運ばされる – majburan tashish.
昨日は先輩に[ たくさん / 飲まされた / お酒を / の ]。
昨日は先輩にたくさんの★お酒を飲まされた。
Kecha katta hamkasbim meni majburan ko'p ichirdi.
部長に[ ました / 遅くまで / させられ / 残業 ]。
部長に★遅くまで残業させられました。
Bo'lim boshlig'i meni kechgacha qo'shimcha ishlashga majbur qildi.
先生に同じ漢字[ 100回 / を / された / 書か ]。
先生に同じ漢字を★100回書かされた。
Ustoz meni bir xil iyeroglifni 100 marta yozishga majbur qildi.
彼女に[ された / 2時間 / 待た / も ]。
彼女に2時間も★待たされた。
Qiz do'stim meni 2 soat kuttirdi.
子供のころ、[ ことを / 嫌いな / 野菜を / 食べさせられた ]覚えている。
子供のころ、嫌いな野菜を食べさせられた★ことを覚えている。
Bolaligimda yoqtirmagan sabzavotlarni majburan yeganimni eslayman.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 可能形:V-える∕V-られる feʼlning imkoniyat shakli: ...a olmoq
- 〜な(禁止) ...qilma! (qatʼiy taqiq)
- 〜させておく ...ishiga qoʻyib bermoq; ...dirib qoʻymoq
- 命令形(〜ろ‧〜え) feʼlning buyruq shakli
- 意向形:V-よう feʼlning iroda (niyat/daʼvat) shakli: ...aylik, ...ay
- V受身形+てしまう(〜られてしまう) ...qilinib qoʻyildi (noxush passiv holat)
- 受身形:V-られる feʼlning majhul nisbat (passiv) shakli
- 使役形:V-させる feʼlning orttirma nisbati: ...tirmoq, ...dirmoq (majburlash…