Bosh sahifa › Grammatika › 命令形(〜ろ‧〜え)
命令形(〜ろ‧〜え) N4
feʼlning buyruq shakli
Shakllanishi
- 1-guruh: V-る u→e 「( 行く→行け」)
- 2-guruh: V-ます語幹 + ろ 「( 食べろ」)
- する→しろ
- 来る→来い
Izoh
Feʼlning toʻgʻridan-toʻgʻri, qoʻpol buyruq shakli: "...qil!". Kundalik muloqotda asosan erkaklar orasida, sport musobaqalarida, favqulodda holatlarda, yoʻl belgilari va shiorlarda 「( 止まれ」) ishlatiladi. Kattalarga va notanishlarga aytish juda qoʻpol. Bilvosita nutqda neytral boʻladi: 「先生に早く来いと言われた」.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜なさい」, 「〜な」 (taqiq), 「〜たまえ」. 命令形 eng qoʻpol, toʻgʻridan-toʻgʻri buyruq (sport, favqulodda holat, belgilar: 「止まれ」), 「〜なさい」 esa kattadan kichikka yumshoqroq buyruq. 「〜な」 uning taqiq juftligi: 「行け」 ⇔ 「行くな」. Bilvosita nutqda 「( 来いと言われた」) qoʻpollik yoʻqoladi.
Misollar (6)
- 危ない!早く逃げろ!Xavfli! Tez qoch!
- がんばれ!もっと速く走れ!Boʻsh kelma! Tezroq yugur!
- 静かにしろ!Jim boʻl!
- ボールを投げろ!Toʻpni ot!
- 危ない、伏せろ!Xavf, yot!
- 急げ!電車が出るぞ。Shoshil! Poyezd ketyapti.
Eslatmalar
- Jadval: 書く→書け, 飲む→飲め, 見る→見ろ, 寝る→寝ろ, する→しろ, 来る→来い. Yozma tilda 「せよ」 ham uchraydi.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
危ない!早く逃げ( )!
- よう
- ろ
- なさる
- ます
Xavfli! Tezroq qoch!
2-guruh fe'lning buyruq shakli: 逃げる → 逃げろ. 逃げよう 'qochaylik' (iroda shakli).
がんばれ!最後まで( )!
- 走ろ
- 走り
- 走れる
- 走れ
Bardam bo'l! Oxirigacha yugur!
1-guruh fe'l: 走る → 走れ (u → e). 走ろ noto'g'ri; 走れる imkoniyat shakli.
走れ!もっと速く( )!
- 走る
- 走ろ
- 走れる
- 走れ
Yugur! Tezroq yugur!
1-guruh buyruq shakli: 走る → 走れ.
寝坊した息子に「早く起き( )!」と叫んだ。
- ろ
- れ
- え
- る
Uxlab qolgan o'g'limga "Tezroq tur!" deb baqirdim.
2-guruh buyruq shakli: 起きる → 起きろ.
試合の前に、監督は「全力でプレーし( )!」と言った。
- れ
- ろ
- い
- ら
O'yin oldidan murabbiy "Bor kuchingiz bilan o'ynang!" dedi.
する ning buyruq shakli – しろ.
人に頼らないで、[ 自分 / 考えろ / 頭で / の ]!
人に頼らないで、自分の★頭で考えろ!
Boshqalarga suyanma, o'z boshing bilan o'yla!
早く[ よ / こっち / 来い / へ ]!
早く★こっちへ来いよ!
Tez bu yoqqa kel!
ここは[ 逃げろ / 危ない / すぐに / から ]!
ここは危ない★からすぐに逃げろ!
Bu yer xavfli, darhol qoch!
うるさい![ しろ / 少し / に / 静か ]!
うるさい!少し静か★にしろ!
Shovqin! Biroz jim bo'l!
監督は[ 叫んだ / と / 「最後まで / 走れ」 ]。
監督は「最後まで走れ」と★叫んだ。
Murabbiy "Oxirigacha yugur!" deb qichqirdi.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 可能形:V-える∕V-られる feʼlning imkoniyat shakli: ...a olmoq
- 〜させられる majburan ...moq, ...ishga majbur boʻlmoq (kauzativ-majhul)
- 〜な(禁止) ...qilma! (qatʼiy taqiq)
- 〜させておく ...ishiga qoʻyib bermoq; ...dirib qoʻymoq
- 意向形:V-よう feʼlning iroda (niyat/daʼvat) shakli: ...aylik, ...ay
- V受身形+てしまう(〜られてしまう) ...qilinib qoʻyildi (noxush passiv holat)
- 受身形:V-られる feʼlning majhul nisbat (passiv) shakli
- 使役形:V-させる feʼlning orttirma nisbati: ...tirmoq, ...dirmoq (majburlash…