Bosh sahifa › Grammatika › 可能形:V-える∕V-られる
可能形:V-える∕V-られる N5
feʼlning imkoniyat shakli: ...a olmoq
Shakllanishi
- 1-guruh: V-る う→え段 + る(書く→書ける)
- 2-guruh: V-ます語幹 + られる(食べる→食べられる)
- する→できる
- 来る→来られる
Izoh
Qobiliyat yoki sharoit tufayli biror ishni qila olishni bildiradi. Imkoniyat shaklida toʻldiruvchi koʻpincha を oʻrniga が bilan keladi: 「日本語が話せる」. Hosil boʻlgan feʼl 2-guruh feʼli kabi tuslanadi (書ける→書けない→書けます). Ogʻzaki nutqda 2-guruhda 「ら」 tushib qolishi 「( 食べれる」) uchraydi, lekin bu meʼyoriy emas.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜ことができる」, 「見える∕聞こえる」, 「〜得る」. 「〜ことができる」 bilan maʼnosi va qoʻllanishi deyarli bir xil, farqi faqat uslubda: 可能形 qisqa va soʻzlashuvda koʻp, 「ことができる」 rasmiyroq, yozmaroq. 「見える∕聞こえる」 oʻz-oʻzidan koʻrinish va eshitilishni bildiradi, 「見られる∕ 聞ける」 esa sharoit tufayli imkoniyat borligini. 「〜得る」 shaxs qobiliyati uchun emas, faqat hodisa ehtimoli uchun ishlatiladi.
Misollar (6)
- ここから富士山が見られますよ。Bu yerdan Fuji togʻini koʻrish mumkin.
- 日本語でメールが書けますか。Yapon tilida email yoza olasizmi?
- 私は納豆が食べられません。Men nattoni yeya olmayman.
- ここではお金が下ろせます。Bu yerda pul yechib olish mumkin.
- 一人で着物が着られますか。Kimonoyni oʻzingiz kiya olasizmi?
- やっと自転車に乗れるようになった。Nihoyat velosiped minishni oʻrgandim.
Eslatmalar
- 可能形 = 〜ことができる (maʼno bir xil, 可能形 qisqaroq va soʻzlashuvda koʻp). 「見える‧聞こえる」 — oʻz- oʻzidan koʻrinish/eshitilish.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
私は日本語の新聞が少し( )。
- 読めます
- 読まれます
- 読みます
- 読ませます
Men yaponcha gazetani biroz o'qiy olaman.
1-guruh fe'lning imkoniyat shakli: 読む → 読める. 読まれる passiv shakl; が bilan 読みます ham kelmaydi.
この中で、ピアノが( )人はいますか。
- 弾かれる
- 弾かせる
- 弾こう
- 弾ける
Bu yerda pianino chala oladigan odam bormi?
Imkoniyat: 弾く → 弾ける; ob'ekt が bilan keladi. 弾かせる esa kauzativ (majburlash).
この店では、カードで払( )か。
- います
- わせます
- えます
- われます
Bu do'konda karta bilan to'lasa bo'ladimi?
1-guruh: 払う → 払える (imkoniyat). 払わせる – majburlash.
日曜日なら、パーティーに来( )。
- させます
- れます
- させられます
- られます
Yakshanba bo'lsa, ziyofatga kela olaman.
来る ning imkoniyat shakli – 来られる. 来れる so'zlashuvdagi noto'g'ri shakl.
足をけがしたので、今は走( )ない。
- れ
- られ
- らせ
- らされ
Oyog'imni jarohatlaganim uchun hozir yugura olmayman.
1-guruh: 走る → 走れる. 走られる majhul shakl.
山田さんは[ だけでなく / 日本語 / 話せます / 中国語も ]。
山田さんは日本語だけでなく★中国語も話せます。
Yamada-san nafaqat yapon tilida, balki xitoy tilida ham gapira oladi.
このアプリを使えば、[ 日本語 / 読めます / 新聞が / の ]。
このアプリを使えば、★日本語の新聞が読めます。
Bu ilovadan foydalansangiz, yapon tilidagi gazetalarni o'qiy olasiz.
子供のころは[ 今は / 速く / のに / 泳げた ]全然泳げない。
子供のころは速く★泳げたのに今は全然泳げない。
Bolaligimda tez suza olardim, hozir esa umuman suza olmayman.
明日は[ 用事 / 行けません / あるので / が ]。
明日は用事が★あるので行けません。
Ertaga ishim borligi uchun bora olmayman.
このきのこは[ 毒 / 食べられません / あるので / が ]。
このきのこは毒があるので★食べられません。
Bu qo'ziqorinda zahar borligi uchun uni yeb bo'lmaydi.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 〜させられる majburan ...moq, ...ishga majbur boʻlmoq (kauzativ-majhul)
- 〜な(禁止) ...qilma! (qatʼiy taqiq)
- 〜させておく ...ishiga qoʻyib bermoq; ...dirib qoʻymoq
- 命令形(〜ろ‧〜え) feʼlning buyruq shakli
- 意向形:V-よう feʼlning iroda (niyat/daʼvat) shakli: ...aylik, ...ay
- V受身形+てしまう(〜られてしまう) ...qilinib qoʻyildi (noxush passiv holat)
- 受身形:V-られる feʼlning majhul nisbat (passiv) shakli
- 使役形:V-させる feʼlning orttirma nisbati: ...tirmoq, ...dirmoq (majburlash…