Bosh sahifa › Grammatika › 動詞の活用
動詞の活用 N5
fe'llarning tuslanishi (shakl o'zgarishi)
Shakllanishi
- V-ます語幹 + ます/ません/ました
- V-て
- V-ない
- V-る(辞書形)
- V-た
Izoh
Yapon fe'llari oxiri o'zgarib, turli shakllarga kiradi: 「ます」-shakl, 「て」-shakl, 「ない」-shakl, lug'at shakli, 「た」-shakl va boshqalar. Har bir shakl ma'lum qoliplarda ishlatiladi (masalan, 「~てください」, 「~ないでください」, 「~ことができます」). Shakl qanday hosil bo'lishi fe'l qaysi guruhga (I, II, III) kirishiga bog'liq.
Oʻxshash shakllardan farqi
O'zbek tilidan farqli o'laroq, yapon fe'li shaxs va son bo'yicha o'zgarmaydi: 「行きます」 men, sen, u, biz uchun bir xil. Zamon va muloyimlik esa fe'l oxirida bildiriladi.
Misollar (6)
- 毎日 日本語を勉強します。Har kuni yapon tilini o'rganaman.
- きのう友達に会いました。Kecha doʻstim bilan uchrashdim.
- あした雨が降るでしょう。Ertaga yomgʻir yogʻsa kerak.
- 窓を開けてください。Derazani oching.
- ここで写真を撮らないでください。Bu yerda suratga olmang.
- 日本へ行ったことがあります。Yaponiyaga borganman.
Eslatmalar
- Avval fe'l guruhini aniqlang, keyin shaklni yasang.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
あした 友達と 映画を( )。
- 見ます
- 見ました
- 見て
- 見た
Ertaga do'stim bilan kino ko'raman.
Ertangi harakat uchun hozirgi-kelasi zamon 「見ます」; 「見ました」 o'tgan zamon.
きのう 図書館で 本を( )。
- 読みます
- 読みません
- 読みました
- 読んで
Kecha kutubxonada kitob o'qidim.
「きのう」 o'tgan zamonni talab qiladi: 「読みました」.
きのうは雨でしたから、どこへも( )。
- 行きます
- 行きませんでした
- 行きました
- 行って
Kecha yomg'ir bo'lgani uchun hech qayerga bormadim.
きのう – o'tgan zamon, どこへも – inkor: 〜ませんでした.
毎朝6時に( )、ジョギングをします。
- 起きて
- 起きます
- 起きた
- 起きる
Har tong soat 6 da turib, yugurish qilaman.
Ikki harakatni bog'lashda te-shakl: 起きて.
ここで写真を( )ください。
- 撮る
- 撮った
- 撮らないで
- 撮ります
Bu yerda suratga olmang.
ください oldidan te-shakl yoki 〜ないで keladi.
少し[ 休んで / 働きます / また / から ]。
少し休んでから★また働きます。
Biroz dam olgach, yana ishlayman.
毎晩[ から / 日本語 / 勉強して / を ]寝ます。
毎晩日本語を★勉強してから寝ます。
Har oqshom yapon tilini o'rganib, keyin uxlayman.
わたしはまだ[ すし / ことが / 食べた / を ]ありません。
わたしはまだすしを食べた★ことがありません。
Men hali sushi yeb ko'rmaganman.
あしたは[ 起きない / 早く / と / いけません ]。
あしたは早く★起きないといけません。
Ertaga erta turmasam bo'lmaydi.
寝る[ まえに / ください / みがいて / 歯を ]。
寝る★まえに歯をみがいてください。
Uxlashdan oldin tishingizni yuving.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 可能形:V-える∕V-られる feʼlning imkoniyat shakli: ...a olmoq
- 〜させられる majburan ...moq, ...ishga majbur boʻlmoq (kauzativ-majhul)
- 〜な(禁止) ...qilma! (qatʼiy taqiq)
- 〜させておく ...ishiga qoʻyib bermoq; ...dirib qoʻymoq
- 命令形(〜ろ‧〜え) feʼlning buyruq shakli
- 意向形:V-よう feʼlning iroda (niyat/daʼvat) shakli: ...aylik, ...ay
- V受身形+てしまう(〜られてしまう) ...qilinib qoʻyildi (noxush passiv holat)
- 受身形:V-られる feʼlning majhul nisbat (passiv) shakli