Bosh sahifa › Grammatika › Vない(ない形)
Vない(ない形) N5
fe'lning nai-shakli (inkor shakl)
Shakllanishi
- Ⅰ: V-ます語幹(~い → ~あ) + ない(書きます → 書かない)
- Ⅰ: ~います → ~わない(買います → 買わない)
- Ⅱ: V-ます語幹 + ない(食べます → 食べない)
- Ⅲ: します → しない/来ます → 来ない
Izoh
「ない」 bilan tugaydigan shakl fe'lning oddiy inkor shakli. I guruhda 「ます」 oldidagi 「い」 qator tovushi 「あ」 qatoriga o'tadi: 「書きます → 書かない」; 「い」 ning o'zi esa 「わ」 bo'ladi: 「会います → 会わない」. II guruhda o'zakka 「ない」 qo'shiladi, III guruhda 「しない」, 「来ない」. Bu shakl 「~ないでください」, 「~なければなりません」 kabi qoliplar uchun asos.
Oʻxshash shakllardan farqi
「あります」 ning inkori 「あらない」 emas, 「ない」. 「ない」-shakl oddiy uslubda 「~ません」 ning o'rnini bosadi.
Misollar (6)
- わたしは 肉を 食べない。Men go'sht yemayman.
- ここで 写真を 撮らないで ください。Bu yerda suratga olmang.
- 今日は学校へ行かない。Bugun maktabga bormayman.
- わたしはお酒を飲まない。Men ichmayman.
- 彼は何も言わない。U hech narsa demaydi.
- 傘を持たないで出かけた。Soyabonsiz chiqdim.
Eslatmalar
- 会います → 会わない (会あない emas).
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
ここで たばこを( )ないで ください。
- 吸い
- 吸わ
- 吸う
- 吸あ
Bu yerda chekmang.
「吸います」 「い」 bilan tugaydi, shuning uchun 「わ」: 「吸わない」.
あしたは 早く( )なければ なりません。
- 起き
- 起か
- 起きら
- 起く
Ertaga erta turishim kerak.
「起きます」 II guruh: o'zakka 「ない」 qo'shiladi – 「起きない」.
あしたは学校へ( )ないで、うちで休みます。
- 行か
- 行き
- 行く
- 行け
Ertaga maktabga bormay, uyda dam olaman.
行く (I guruh): く → か + ない.
お金がありませんから、何も( )。
- 買あない
- 買わない
- 買いない
- 買らない
Pulim yo'q, shuning uchun hech narsa sotib olmayman.
買う: う → わ + ない.
友達はパーティーに( )と言いました。
- 来らない
- 来かない
- 来くない
- 来ない
Do'stim ziyofatga kelmasligini aytdi.
来る (III guruh) → 来ない (こない).
危ないですから、[ で / この / 泳がない / 川で ]ください。
危ないですから、この川で★泳がないでください。
Xavfli bo'lgani uchun bu daryoda suzmang.
時間がなかったから、[ 食べないで / 朝ご飯を / 行きました / 会社へ ]。
時間がなかったから、朝ご飯を★食べないで会社へ行きました。
Vaqt bo'lmagani uchun nonushta qilmay ishga bordim.
あしたは[ 日 / 会社 / 行かない / に ]です。
あしたは会社に★行かない日です。
Ertaga ishga bormaydigan kun.
わたしはお酒[ 飲まない / を / です / 人 ]。
わたしはお酒を飲まない人★です。
Men spirtli ichimlik ichmaydigan odamman.
弟は[ から / 野菜 / 食べない / を ]困ります。
弟は★野菜を食べないから困ります。
Ukam sabzavot yemaydi, shuning uchun qiynalaman.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 〜なければならない∕〜なくてはならない∕〜なくてはいけない ...qilishi kerak, shart (majburiyat)
- 〜なくて済む∕〜ずに済む ...qilmasa ham boʻladi, ...qilishga hojat qolmaydi
- 〜ねばならない ...qilish shart, ...qilmogʻi lozim (rasmiy, kitobiy)
- 〜ざるを得ない ...qilmasdan iloji yoʻq, majburan ...ishga toʻgʻri keladi
- 〜なくてもいい∕〜なくてもかまわない ...qilmasa ham boʻladi, hechqisi yoʻq
- 〜なくて、… ...emasligi sababli, ...qilmagani uchun
- 〜なくなる ...qilmay qoʻymoq, ...boʻlmay qolmoq
- 〜ずにはいられない∕〜ないではいられない ...masdan turolmaslik, beixtiyor ...moq