Bosh sahifa › Grammatika › ~がてら
~がてら N1
...gani bahona, ...ib turib (yo'l-yo'lakay)
Shakllanishi
- N + がてら
- V-ます語幹 + がてら
Izoh
Bir harakatni bajarish bilan birga, shu imkoniyatdan foydalanib boshqa ishni ham qilishni bildiradi: "sayr qilgani chiqib, yo'l-yo'lakay ...". Ko'pincha 「散歩」「買い物」「見物」 kabi otlar yoki fe'lning ます-o'zagi bilan keladi, keyingi qismda esa 「行く」「来る」「歩く」 kabi harakat fe'llari bo'ladi. Og'zaki va yozma nutqda ham ishlatiladi, juda rasmiy emas.
Oʻxshash shakllardan farqi
「かたがた」 ham shu ma'noni beradi, lekin faqat 「お礼」「ご挨拶」「報告」 kabi otlar bilan, rasmiy xat va nutqda ishlatiladi. 「かたわら」 uzoq muddatli ikki faoliyatni (ish va qo'shimcha mashg'ulot) bildiradi, 「がてら」 esa bir martalik harakat. 「ついでに」 ham o'xshash, lekin u mustaqil so'z sifatida ham keladi.
Misollar (6)
- 散歩がてら、駅前のパン屋まで行ってきた。Sayr qilgan bahona, vokzal oldidagi novvoyxonagacha borib keldim.
- 客を駅まで送りがてら、買い物をしてきた。Mehmonni vokzalgacha kuzatib qo'yib, yo'l-yo'lakay xarid qilib keldim.
- 駅まで友人を送りがてら、本屋に寄った。Doʻstimni bekatgacha kuzatib qoʻyib, yoʻl-yoʻlakay kitob doʻkoniga kirdim.
- 運動がてら、自転車で会社に行く。Mashq bahonasida ishga velosipedda boraman.
- 気分転換がてら、カフェで勉強した。Kayfiyatni oʻzgartirish bahonasida kafeda dars qildim.
- 郵便局へ行きがてら、コンビニでパンを買った。Pochtaga borib turib, yoʻl-yoʻlakay doʻkondan non oldim.
Eslatmalar
- Keyingi qismda odatda harakat (borish/kelish) bo'ladi.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
天気がいいので、散歩( )郵便局へ手紙を出しに行った。
- かたわら
- がてら
- ながらに
- ところを
Havo yaxshi bo'lgani uchun sayr qilgan bahona pochtaga xat jo'natgani bordim.
Bir martalik yo'l-yo'lakay harakat – 「がてら」. 「かたわら」 uzoq davom etadigan ikkinchi faoliyat uchun ishlatiladi.
友人を駅まで送り( )、本屋に寄ってきた。
- かたがた
- かたわら
- がてら
- ともなく
Do'stimni vokzalgacha kuzatib qo'yib, yo'l-yo'lakay kitob do'koniga kirib o'tdim.
「送り」 ます-o'zak, unga 「がてら」 qo'shiladi. 「かたがた」 faqat ot bilan va rasmiy uslubda keladi.
買い物( )、駅前の新しいカフェをのぞいてみた。
- かたわら
- がてら
- あげく
- ものの
Xarid qilgani chiqqan bahona, bekat oldidagi yangi kafega ham kirib ko'rdim.
Bir ishni qilib, yo'l-yo'lakay boshqasini ham qilish 「がてら」. 「かたわら」 doimiy parallel faoliyatni bildiradi.
花見( )、近くの公園でお弁当を食べた。
- ゆえに
- ところを
- ばかりに
- がてら
Gul tomosha qilgani bahona, yaqin bog'da tushlik qildik.
Ot + 「がてら」: shu ish bilan birga. 「ばかりに」 salbiy sababni bildiradi.
駅まで歩き( )、町の様子を見て回った。
- がてら
- ながらに
- つつも
- かたわら
Bekatgacha piyoda borib, yo'l-yo'lakay shahar manzarasini aylanib ko'rdim.
Fe'l ます-asosi + 「がてら」. 「かたわら」 lug'at shakli bilan keladi va uzoq muddatli ish uchun.
散歩[ 寄って / がてら / 本屋に / 駅前の ]帰った。
散歩がてら駅前の★本屋に寄って帰った。
Sayr qilgan bahona vokzal oldidagi kitob do'koniga kirib, uyga qaytdim.
週末は[ 運動 / 図書館へ / 自転車で / がてら ]行っている。
週末は運動がてら★自転車で図書館へ行っている。
Dam olish kunlari mashq qilish bahona, kutubxonaga velosipedda boraman.
京都へ[ 寄って / 旅行の下見 / 友人の家に / がてら ]きた。
京都へ旅行の下見がてら友人の家に★寄ってきた。
Kiotoga sayohat joyini ko'zdan kechirgani borib, yo'l-yo'lakay do'stimnikiga ham kirib keldim.
子どもを[ 学校へ / 郵便局に / がてら / 送り ]寄った。
子どもを学校へ★送りがてら郵便局に寄った。
Bolani maktabga kuzatib qo'yib, yo'l-yo'lakay pochtaga kirdim.
[ 海まで / 気分転換 / 近くの / がてら ]ドライブした。
★気分転換がてら近くの海までドライブした。
Kayfiyatni yangilash bahona, yaqin dengizgacha mashinada aylanib keldim.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 〜にくい ...qilish qiyin, noqulay
- 〜やすい ...qilish oson, qulay; ...ga moyil
- 〜得ない ...ishi mumkin emas, ...a olmaydi
- 〜得る∕〜得る ...ishi mumkin, ...a oladi
- 〜かねる ...a olmayman (muloyim rad)
- 〜がたい ...qilish qiyin, deyarli ...qilib boʻlmaydi
- 〜ようがない∕〜ようもない ...ning iloji yoʻq, ...qilib boʻlmaydi
- 〜なさい ...qil! (buyruq; kattadan kichikka)