Bosh sahifa › Grammatika › 自動詞‧他動詞
自動詞‧他動詞 N4
oʻtimsiz va oʻtimli feʼllar
Shakllanishi
- N が + 自動詞
- N を + 他動詞
- N が + 他動詞-て + ある
- N が + 自動詞-て + いる
Izoh
Yapon tilida koʻp feʼllar juft boʻladi: oʻtimsiz feʼl (自動詞) narsa oʻz-oʻzidan oʻzgarganini bildiradi va 「が」 bilan keladi 「( ドアが開く」); oʻtimli feʼl (他動詞) kimdir biror narsaga taʼsir qilganini bildiradi va 「を」 talab qiladi 「( ドアを開ける」). Holat ifodalashda 「自動詞+ている」 — oddiy natija holati, 「他動詞+てある」 — kimdir ataylab qilgan ish natijasi.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「受身形」, 「〜ている」 ⇔ 「〜てある」, 「〜ておく」. Oʻtimsiz feʼl 「( 窓が開いた」) harakatni bajaruvchisiz, oʻz-oʻzidan sodir boʻlgandek bildiradi, passiv 「( 窓が開けられた」) esa kimdir qilganini nazarda tutadi. 「窓が開いている」 — shunchaki ochiq holat, 「窓が開けてある」 — kimdir maqsad bilan ochib qoʻygan. 「他動詞+ておく」 esa holat emas, natijani tayyorlashga qaratilgan harakat.
Misollar (6)
- ドアが閉まった。/ドアを閉めた。Eshik yopildi. / Eshikni yopdim.
- 電気がついた。/電気をつけた。Chiroq yondi. / Chiroqni yoqdim.
- 水が出ない。/水を出してください。Suv chiqmayapti. / Suvni oching.
- 授業が始まる。/授業を始める。Dars boshlanadi. / Darsni boshlayman.
- コップが割れた。/コップを割った。Stakan sindi. / Stakanni sindirdim.
- 値段が上がった。/値段を上げた。Narx oshdi. / Narxni oshirdik.
Eslatmalar
- Juftlar: 開く∕開ける, 閉まる∕閉める, 始まる∕始める, 消える∕消す, 落ちる∕落とす, 壊れる∕壊す.
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
風でドアが( )。
- 閉めた
- 閉まった
- 閉められた
- 閉めさせた
Shamoldan eshik yopilib qoldi.
N が + o'timsiz fe'l: 閉まる.
部屋が暗いので、電気を( )ください。
- つき
- ついて
- つかせて
- つけて
Xona qorong'i, chiroqni yoqing.
N を + o'timli fe'l: つける.
急に電気が( )、部屋が真っ暗になった。
- 消えて
- 消して
- 消されて
- 消させて
To'satdan chiroq o'chib, xona zim-ziyo bo'ldi.
N が + o'timsiz fe'l: 消える.
寒いので、窓を( )ください。
- 閉まって
- 閉めて
- 閉まらせて
- 閉まれて
Sovuq, derazani yoping.
N を + o'timli fe'l: 閉める.
あ、財布が( )いる。誰のだろう。
- 落として
- 落とさせて
- 落ちて
- 落とされて
Voy, hamyon tushib yotibdi. Kimniki ekan?
Holat: N が + o'timsiz fe'l-て いる.
机の上に[ ます / 花が / あり / 飾って ]ね。
机の上に花が飾って★ありますね。
Stol ustiga gul qo'yib qo'yilgan ekan.
ドアに[ から / かぎが / ある / かけて ]大丈夫だ。
ドアにかぎが★かけてあるから大丈夫だ。
Eshik qulflab qo'yilgan, shuning uchun xavotir yo'q.
風で[ 木の / しまった / 折れて / 枝が ]。
風で木の枝が★折れてしまった。
Shamoldan daraxt shoxi sinib ketdi.
パーティーの[ テーブルに / ために / 並べてある / 料理が ]。
パーティーのためにテーブルに料理が★並べてある。
Ziyofat uchun stolga taomlar terib qo'yilgan.
授業が[ 始まる / 電気をつけた / 教室の / 前に ]。
授業が★始まる前に教室の電気をつけた。
Dars boshlanishidan oldin sinf chirog'ini yoqdim.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- 尊敬語 Hurmat tili (boshqa odam harakatini ulugʻlash)
- 謙譲語 Kamtarlik tili (oʻz harakatini pastroq qilib aytish)
- 丁寧語 Muloyim til (です‧ます shakli)
- 聞こえる eshitilmoq (tovush oʻz-oʻzidan qulogʻiga kirmoq)
- 見える koʻrinmoq (oʻz-oʻzidan koʻzga tashlanmoq)
- «N»がする (hid, taʼm, ovoz, his) sezilmoq, kelmoq
- 〜ぶる oʻzini ...dek koʻrsatmoq, ...sifatida oʻzini tutmoq
- «N»中∕«N»中 ...davomida, ...jarayonida; butun ... boʻyi