Bosh sahifa › Grammatika › 〜てはいられない∕〜ではいられない
〜てはいられない∕〜ではいられない N2
...qilib oʻtirolmaymiz, ...qilib turish mumkin emas
Shakllanishi
- V-て + はいられない
- V-て + ばかりはいられない
Izoh
Vaziyat shoshilinch yoki jiddiy boʻlgani uchun hozirgi holatni davom ettirib (xotirjam boʻlib) turish mumkin emasligini, tezda harakat qilish kerakligini bildiradi. Koʻpincha 「のんびりして」, 「黙って」, 「待って」 kabi feʼllar bilan keladi. 「〜ずにはいられない」 bilan adashtirmang: u "...qilmay turolmayman" degan maʼnoni beradi.
Oʻxshash shakllardan farqi
Oʻxshashlari: 「〜てばかりはいられない」, 「〜ずにはいられない」, 「〜わけにはいかない」. 「〜てはいられない」 vaziyat shoshilinchligi sababli hozirgi holatda xotirjam turib boʻlmasligini bildiradi 「( もう待ってはいられない」); 「〜てばかりはいられない」 deyarli bir xil, lekin "faqat shu bilan band boʻlib" qismi urgʻulanadi. 「〜ずにはいられない」 butunlay boshqa — "...qilmay turolmayman" (his-tuygʻu). 「〜わけにはいかない」 harakatni axloqiy sabab bilan rad etadi.
Misollar (6)
- 子どもが危ないことをしているのを見て、黙ってはいられなかった。Bolaning xavfli ish qilayotganini koʻrib, jim turolmadim.
- こんな時に笑ってはいられない。Bunday paytda kulib oʻtirolmayman.
- 事故のニュースを聞いて、じっとしてはいられなかった。Falokat xabarini eshitib, jim oʻtira olmadim.
- 彼のひどい態度を見て、黙ってはいられなかった。Uning qoʻpol munosabatini koʻrib, jim turolmadim.
- 締め切りが近いので、休んではいられない。Muddat yaqin, dam olib oʻtirolmayman.
- 負けたからといって、いつまでも悲しんではいられない。Yutqazdik deb doim qaygʻurib yurolmaymiz.
Eslatmalar
- Shakl: 〜ている + は + いられない (いる ning imkon shakli inkori).
Oʻzingizni sinang
Savolni bosing — javob ochiladi.
ライバルが頑張っているのを見て、私も( )。
- じっとしてもかまわない
- じっとしてはいられない
- じっとしているはずだ
- じっとしていたい
Raqibim harakat qilayotganini ko'rib, men ham jim o'tira olmayman.
V-て + はいられない: vaziyat tufayli shunday holatda qolib bo'lmaydi. Boshqalari ma'noga mos emas.
子供が病気だと聞いて、落ち着いて( )。
- もいられた
- ばかりいた
- はいられなかった
- おいた
Bolam kasal ekanini eshitib, xotirjam o'tira olmadim.
落ち着いてはいられない = xotirjam turib bo'lmaydi. 〜てもいられた grammatik jihatdan noto'g'ri.
試験まであと一週間だ。のんびり遊んで( )。
- もかまわない
- みたい
- ばかりだ
- はいられない
Imtihongacha bir hafta qoldi. Bemalol o'ynab o'tira olmayman.
V-て+はいられない – vaziyat tufayli shunday qilib o'tirish mumkin emas.
家族のことが心配で、じっとして( )。
- はいられない
- もいられる
- みせる
- しまう
Oilam haqida xavotirlanib, jim o'tira olmayman.
じっとしてはいられない – tinch o'tira olmaslik.
負けたからといって、いつまでも落ち込んで( )。
- ばかりいる
- ばかりはいられない
- ばかりだ
- ばかりにする
Yutqazdim deb, doim tushkunlikda o'tira olmayman.
V-て+ばかりはいられない – faqat shu bilan o'tira olmaymiz.
締め切りは明日だ。[ のんびり / もう / して / はいられない ]。
締め切りは明日だ。もうのんびり★してはいられない。
Muddat ertaga. Endi bemalol o'tirib bo'lmaydi.
みんなが待っているので、[ のんびり / は / いられない / 休んで ]。
みんなが待っているので、★のんびり休んではいられない。
Hamma kutayotgani uchun bemalol dam olib o'tira olmayman.
こんなに[ 上がっては / 物価が / いられない / 黙って ]。
こんなに物価が★上がっては黙っていられない。
Narxlar bunchalik oshsa, jim turib bo'lmaydi.
地震のニュースを見て、[ じっと / は / いられなかった / して ]。
地震のニュースを見て、じっとして★はいられなかった。
Zilzila haqidagi xabarni ko'rib, jim o'tira olmadim.
試合が近いから、[ よ / 寝て / いられない / なんか ]。
試合が近いから、寝てなんかいられない★よ。
O'yin yaqin, uxlab yotib bo'lmaydi.
Shu guruhdagi boshqa grammatikalar
- «V»ていらっしゃる∕〜でいらっしゃる ...yaptilar, ...ib turibdilar; ...dirlar (hurmat shakli)
- «V»ております ...yapman, ...ib turibman 「(〜ています」ning kamtarona shakli)
- 〜てばかりはいられない faqat ...qilib oʻtira olmaymiz (boshqa ish qilish kerak)
- 〜てはいけない ...qilish mumkin emas (taqiq)
- 〜てもいい∕〜てもよろしい ...qilsa boʻladi, mayli (ruxsat)
- 〜てはならない ...qilmaslik kerak, ...ish mumkin emas (qatʼiy taqiq)
- 〜てほしい (boshqa birov) ...qilishini istamoq
- 〜てみる ...qilib koʻrmoq (sinab koʻrish)